Een stap verder bij duurzaam inkopen
Pauline Overeem is werkzaam bij SOMO en één van de drijvende krachten achter de campagne ‘Procure IT Fair' en ‘Good Electronics'. Pauline is daarmee een specialist op het gebied van het inkopen van duurzame elektronica. In deze workshop liet Pauline zien hoe je als Fairtrade Gemeente (in wording) niet alleen op het gebied van koffie en thee, maar ook in de aanschaf van elektronica kan streven naar een duurzame keuze.
Productie van elektronica
Als het gaat om de productie van elektronica kan er nog veel verbeterd worden op milieu- en sociaal gebied. Bij het maken van mobieltjes, laptops en andere elektronica gaat er veel mis in alle schakels van de productieketens. Van grondstof, tot afvalverwerking tot de arbeidsomstandigheden in de fabrieken. Een aantal feiten op een rij:
- In de productieketen van elektronica is weinig transparantie. Veel leveranciers weten vaak niet wie er allemaal betrokken zijn in de productieketen en waar grondstoffen vandaan komen (of hoe deze zijn verhandeld). Inmiddels weten we steeds meer over de slechte arbeidsomstandigheden van arbeiders in deze elektronicabranche. Zoals zwaar werk, vies werk, geen vakbonden, geen collectieve onderhandelingen over salarissen, lange en veel werkdagen. Toch blijkt het vanwege de ondoorzichtige productieketen lastig te achterhalen welke grote computergiganten materialen afnemen bij organisaties met grote misstanden.
- Een belangrijke grondstof voor deze spullen is Coltan. Dit erts wordt gedolven in onder andere Congo. Gewapende conflicten in het grensgebied van Congo en Rwanda worden deels gefinancierd door de illegale handel in handel in Coltan. Fabrikanten kunnen hun verantwoordelijkheid nemen en vragen waar de grondstoffen van hun producten vandaan komen.
- We gebruiken steeds meer elektronica. Een mobieltje vervang je om het jaar, of hooguit twee jaar. Ook willen we om de paar jaar een nieuwe computer, omdat je met de oude de ontwikkelingen niet meer kan bijhouden. Hierdoor is bijvoorbeeld in Ghana inmiddels al een grote afvalberg ontstaan. Door afvalrecycling kan je dit probleem een stuk verkleinen. En: door te bedenken of je een nieuwe mobiel of computer wel echt nodig hebt.
- Er bestaat geen label voor duurzame pc's. Omdat het lastig is de hele productieketen van elektronica te controleren kan je geen label aan deze producten hangen. De beste of de eerlijkste computer bestaat nog niet.
Maak het verschil
Als consument of inkoper van een grote organisatie kan je het verschil maken. Consumenten en inkopers kunnen vragen naar de herkomst van hun producten. Door alleen al duidelijk te maken dat we het belangrijk vinden dat onze elektronica onder goede omstandigheden zijn geproduceerd kunnen we beetje bij beetje de markt veranderen. Als inkoper kan je niet vragen om een duurzame computer, maar je kan wel het gesprek aangaan met leveranciers wat de achtergrond van het product is. Binnen het nieuwe duurzaam inkoopbeleid van de overheid is nog geen specifieke paragraaf opgenomen over elektronica. Maar, je kunt hier alsnog wel om vragen. Het boekje ‘Buy IT fair' geeft goede handvaten voor inkopers die hier meer over willen weten (download het hier: http://procureitfair.org/publications-en/Publication_3215/ )
Tips voor (het benaderen van) inkopers:
- Bedenk of de aankoop van nieuwe elektronica echt noodzakelijk is. Duurzaam inkopen is soms ook het kiezen om niet in te kopen. Of dit op een later moment te doen.
- Marktverkenning: de ene pc is energiezuiniger dan de andere.
- Zorg dat de inkopers van deze producten contact hebben met de ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor het duurzaamheidsbeleid van de gemeente. Zo zorg je voor interne cohesie op dit onderwerp.
- Inkopers denken vaak in termen van tijd en geld. Geef hen de juiste argumenten en achtergrondinformatie zodat heb duidelijk wordt dat de juiste inkoop van computers op de lange termijn juist geld en tijd kan besparen.
- Inventariseer welke beren de inkopers op de weg zien naar duurzame elektronica. Weerleg deze drempels, eventueel door advies in te winnen bij SOMO/ProcureITFair of soortgelijke organisaties.
- De inkoop van (en het vragen om) verantwoorde elektronica is een mooie uitdaging voor gemeenten die al verder zijn in het doorvoeren van het duurzaam inkoopbeleid in hun eigen organisatie.
