Fairtrade hogescholen/universiteiten: Question and Answers

QUESTION AND ANSWER FAIRTRADE HOGESCHOLEN & UNIVERSITEITEN CAMPAGNE

Q: Wat houdt de Fairtrade Hogescholen & Fairtrade Universiteiten campagne in?
A: ‘Fairtrade Hogeschool' en ‘Fairtrade Universiteit' is een eervolle titel die aangeeft dat de onderwijsinstelling bijzonder veel aandacht besteedt aan fairtrade en daarmee een belangrijke bijdrage levert aan armoedebestrijding en ontwikkeling van kleine boeren en producenten in ontwikkelingslanden. Niet door koffie in te kopen onder eerlijke voorwaarden, maar ook door zichtbaar in de kantine gebruik te maken van fairtrade producten, hierover te communiceren en acties te organiseren om aandacht te vragen voor eerlijke handel.

Q: Wie zijn de initiatiefnemers van Fairtrade Hogescholen & Fairtrade Universiteiten?
A: ‘Fairtrade Hogeschool' en ‘Fairtrade Universiteit' is onderdeel van de Fairtrade Gemeente campagne. Deze Fairtrade Gemeente campagne is een initiatief van ICCO, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels, Stichting Max Havelaar en Vereniging COS Nederland.

Q: Wat houdt de Fairtrade Gemeente campagne (FTG) in?
A: ‘Fairtrade Gemeente' is een eervolle titel die aangeeft dat de plaatselijke gemeenschap bijzonder veel aandacht besteedt aan fairtrade en daarmee een belangrijke bijdrage levert aan armoedebestrijding en ontwikkeling van kleine boeren en producenten in ontwikkelingslanden. Van bedrijven tot het café om de hoek van school tot sportkantine, in supermarkt en kledingzaak. Iedereen wordt uitgedaagd een bijdrage te leveren.

Q: Wat is het doel van de campagne?
A: Een bijdrage leveren aan armoedebestrijding in ontwikkelingslanden door duurzaam consumeren te stimuleren. En dat kan door zoveel mogelijk eerlijke producten te (ver)kopen en te gebruiken. Fairtrade producten bieden de garantie dat kleine producenten in ontwikkelingslanden zelf over hun toekomst kunnen beslissen en op eigen kracht kunnen investeren in een duurzame toekomst. De campagne stimuleert onderwijsinstellingen, maar ook burgers, het gemeentehuis, winkels, bedrijven en verenigingen in een gemeente zoveel mogelijk fairtrade te gebruiken.

Q: Wat is fairtrade?
A: Fairtrade betekent dat een product onder eerlijke handelsvoorwaarden is ingekocht bij kleine producenten in ontwikkelingslanden. De eerlijke prijs stelt ze in staat om op eigen kracht te investeren in een betere en duurzame toekomst. Denk aan investeringen in milieuverbeteringen, meer onderwijs en goede gezondheidszorg.

Q: Hoe weet je of een product fairtrade is?
A: Alle producten met het Max Havelaar keurmerk zijn fairtrade, producten die te koop zijn in de Wereldwinkels en bij WAAR, en producten van het bedrijf Fairtrade Original. Deze producten zijn gemaakt en verhandeld onder de internationale fairtrade criteria.

Q: Welke definitie hanteert de campagne voor fairtrade?
A: 'De campagne houdt de internationale definitie aan zoals vastgesteld door FINE. Deze definitie is tot stand gekomen na overeenstemming door producenten, importeurs, retailers en bedrijven over de hele wereld. De hele keten heeft meegedacht over wanneer iets fairtrade genoemd mag worden. Deze uitgangspunten hebben ze geformuleerd in een 'Charter of fairtrade principles'.

Q: Waarom richt de campagne zich alleen op fairtrade?
A: De campagne richt zich primair op die systemen die het meest bijdragen aan armoedebestrijding via handel. Daarbij vindt Fairtrade Gemeente het belangrijk dat de systemen er zoveel mogelijk zorgen dat kleine boeren, producenten en arbeiders uit ontwikkelingslanden toegang krijgen tot de markt.

Q: Doen andere initiatieven niet mee in de campagne?
A: Naast alle fairtrade initiatieven, zijn er natuurlijk nog veel meer manieren waarop de hogeschool of universiteit op een verantwoorde manier kan opereren. Denk bijvoorbeeld aan het afnemen van groene stroom, het inkopen van biologische producten, of het beleggen in microkredieten. Ook al tellen deze initiatieven niet mee in de campagne, het is altijd goed om je hogeschool of universiteit ernaar te laten streven om zoveel mogelijk duurzaam te opereren.

Q: Is de campagne Fairtrade Hogescholen en Fairtrade Universiteitn een Nederlands initiatief?
A: Het publieksinitiatief begon in Engeland, waar Garstang in 2000 de eerste Fairtrade Gemeente van de wereld werd. Inmiddels zijn er al bijna 700 Fairtrade Gemeenten verdeeld over zeventien landen. Studenten in Engeland kregen het idee om ook op hun universiteit actie te voeren. Daar vind je inmiddels al een aantal Fairtrade Colleges en Fairtrade Universities. Dit inspireerde Nederlandse studenten om dit initiatief ook naar Nederland te brengen en met de initiatiefnemers van de Fairtrade Gemeente campagne dit initiatief uit te rollen.

Q: Hoeveel organisaties zijn er actief bezig met de campagne?
A: De campagne voor hogescholen en universiteiten is net gestart. We hopen dus snel een aantal onderwijsinstellingen in beweging te brengen. De laatste stand van zaken kan je zien op de website onder ‘Vind Fairtrade Hogescholen en Universiteiten'.

Q: Hoe word je een Fairtrade Hogeschool of Fairtrade Universiteit?
A: Om de titel te halen moet je aan vier criteria voldoen. Een lokale werkgroep, breed gedragen door de betrokken in de onderwijsinstelling (studenten, bestuur, docenten etc), stuurt de lokale campagne aan. Daarnaast moet de onderwijsinstelling fairtrade producten inkopen, over fairtrade communiceren via verschillende kanalen en acties organiseren om fairtrade onder de aandacht te brengen. Kijk op www.fairtradehogescholen.nl of www.fairtradeuniversiteiten.nl voor meer informatie over de criteria.

Q: Is de titel Fairtrade Hogeschool of Fairtrade Universiteit haalbaar voor iedere gemeente?
A: Ja. Elke hogeschool of universiteit kan deze eervolle titel behalen.

Q: Kunnen andere onderwijsinstellingen ook meedoen?
A: Voor basisscholen en middelbare scholen bestaat een aparte subcampagne Fairtrade Scholen. Kijk op de website voor meer informatie.

Q: Ik wil starten met de campagne, hoe begin ik?
A: Bezoek de campagnewebsite en lees de handleiding door. Dan weet je wat je te wachten staat. Zoek een paar andere enthousiaste mensen om je heen en probeer aandacht te vragen voor eerlijke handel. Gebruik daar alle beschikbare campagnematerialen voor die je kunt bestellen en downloaden via de website. Als er meer aandacht is voor het onderwerp, kan je met een aantal studenten en het bestuur een werkgroep oprichten om aan alle criteria te voldoen.

Q: Ik wil starten met de campagne, maar het bestuur werkt niet mee. Wat moet ik doen?
A: Laat het bestuur op een leuke manier kennismaken met eerlijke handel. Door bijvoorbeeld via het campagnesecretariaat een lobbybrief met een fairtrade pakket te verzenden. Laat daarnaast het bestuur zien dat de studenten en docenten wel graag met de campagne willen starten. Gebruik hiervoor zoveel mogelijk feiten en cijfers. Verzamel deze door een kleinschalig onderzoekje te doen onder alle studenten en docenten. Of door handtekeningen op te halen voor de campagne. Voor al deze activiteiten heeft de campagne materialen ontwikkeld. Neem daarvoor een kijkje op de campagnewebsite onder Tips & Tools voor Fairtrade Hogescholen en Fairtrade Universiteiten.

Q: Een criteria beslaat het inkopen van fairtrade producten. Hoe doen wij dat?
A: Hogescholen en universiteiten kopen grote hoeveelheden in. Dat doen zij via openbare aanbestedingen. Inkopers (vaak onderdeel van facilitair bedrijf) schrijven een opdracht uit en publiceren deze. Verschillende aanbieders, bijvoorbeeld koffieleveranciers of cateraars, kunnen hierop reageren. De inkoper beslist uiteindelijk, op basis van een aantal criteria, met welke partij zij in zee gaan. Bij het aanbestedingstraject kan een inkoper vragen om producten die voldoen aan de internationale fairtrade criteria. In de bijlage van de handleiding staat opgenomen hoe een inkoper dit kan doen.

Q: Hoe weet ik welke koffieleveranciers en cateraars fairtrade producten leveren?
A: Steeds meer koffieleveranciers en cateraars bieden naast niet-fairtrade producten steeds vaker ook fairtrade producten aan. Bekijk de volgende website voor het volledige aanbod van fairtrade koffie voor grootverbruikers: http://www.maxhavelaar.nl/koffie-advies
Op de campagnewebsite publiceren we binnenkort ook de gegevens van cateraars die fairtrade producten leveren.

Q: Hoe controleert de campagne of een onderwijsinstelling wel degelijk aan de criteria voldoet?
A: Als de werkgroep vindt dat de onderwijsinstelling aan alle vier de criteria voldoet, dient zij het aanvraagformulier voor de titel in te vullen. De stuurgroep van de campagne controleert of de hogeschool of universiteit daadwerkelijk recht heeft op de titel. Deze stuurgroep kan indien nodig, ook een controlesteekproef uitvoeren.

Q: Wie zitten er in de stuurgroep?
A: In de stuurgroep zitten vertegenwoordigers van de vier initiatiefnemers van de campagne: Carla Kivits (ICCO), Huub Jansen (Landelijke Vereniging van Wereldwinkels), Jochum Veerman (Stichting Max Havelaar) en Tabe Jorritsma (Vereniging COS Nederland).

Q: Wie zitten er in een werkgroep?
A: In een werkgroep participeren bij voorkeur vertegenwoordigers van alle betrokken in een hogeschool of universiteit. Denk aan studenten, het bestuur, personeelsleden en bijvoorbeeld facilitair bedrijf. Veel diversiteit in de werkgroep zorgt voor een groot netwerk en dat is handig om de criteria te halen.

Q: Wat is de looptijd van de campagne?
A: Net zolang tot iedere hogeschool of universiteit in Nederland de titel behaald heeft!

Q: Waarom zou een hogeschool of universiteit deze titel willen behalen?
A: Om verschillende redenen:
- Meer consumptie van fairtrade producten zorgt dat de hogeschool of universiteit een grote bijdrage levert aan armoedebestrijding en de ontwikkeling van kleine producenten in ontwikkelingslanden.
- Bewustwording over duurzaam consumeren en het feit dat consumenten met kleine aanpassingen in hun inkooppatroon een grote bijdrage kunnen leveren aan armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling.
- Laten zien dat Fairtrade geen ‘ver van mijn bed-show' is: iedereen kan meedoen.
- Een manier voor studenten, docenten en het bestuur om een positieve bijdrage te leveren aan een betere wereld (yes, we can!)
- Fairtrade is een manier om te voldoen aan de sociale criteria van het duurzaam inkoopbeleid. Alle hogescholen en universiteiten in Nederland hebben zich gecommitteerd aan harde doelstellingen op dit terrrein.
- Een manier om je hogeschool of universiteit te onderscheiden van andere. Dat trekt de aandacht en wellicht ook nieuwe studenten.

Q: Het is een campagne, is die titel dan niet eigenlijk een soort gimmick?
A: Nee, absoluut niet. De titel betekent veel! De criteria zijn niet voor niets zwaar gemaakt. Een hogeschool of universiteit die de titel behaalt, verkoopt en gebruikt ook echt meer fairtrade producten een draagt dus meer bij aan de ontwikkeling van kleine producenten in ontwikkelingslanden!

Q: Wat doe je als de titel al behaald is?
A: De werkgroep in zal er aan blijven werken dat het niveau van de behaalde criteria gehandhaafd blijft of, nog beter, verhoogd wordt. Daarnaast kan je natuurlijk ook aansluiten bij een campagne om de hele gemeente tot een Fairtrade Gemeente te maken. Bekijk op www.fairtradegemeenten.nl of jouw gemeente al meedoet. Zoniet, start dan je eigen campagne op.

Q: Waarom is de Fairtrade Gemeente campagne gestart met subcampagnes als Fairtrade School, Fairtrade Kerk en nu ook Fairtrade Hogescholen en Fairtrade Universiteiten?
A: Het is niet altijd mogelijk om meteen een hele gemeente fairtrade te maken. Soms is het zelfs slimmer om kleinschaliger te beginnen, bijvoorbeeld door een onderwijsinstelling in de gemeente fairtrade te maken. Bovendien zijn steeds meer studenten zich bewust van de invloed van hun koopgedrag. Deze campagne geeft die bewuste studenten de kans om daar uiting aan te geven.

Q: Waar kan men meer informatie vinden over de campagne?
A: De website www.fairtradehogescholen.nl of www.fairtradeuniversiteiten.nl